Różne rodzaje stali wykorzystywane do produkcji mieczy japońskich

Miecz to jedna z najstarszych broni, używana do walki i samoobrony przez kilka tysięcy lat. Pierwsze miecze zaczęto wykonywać w Chinach w epoce brązu, natomiast szczyt ich popularności przypadł na średniowiecze. Wówczas narodził się tzw. kult miecza. Broń ta stała się symbolem stanu rycerskiego – używano go podczas ceremonii pasowania na rycerza, przysięgano na niego wierność i nadawano mu imię. Miecz zaczął być stopniowo wypierany przez inne rodzaje broni (szablę i rapier) wraz z początkiem XVI wieku. Obecnie jest praktycznie nieużywany do prawdziwej obrony czy walki, natomiast wciąż mnóstwo ludzi wykorzystuje to narzędzie w ramach ćwiczenia różnego rodzaju sztuk walki. Taki sport to nie tylko świetna okazja do gimnastyki i poprawienia kondycji, ale również świetna zabawa i możliwość cofnięcia się w czasie do okresu, w którym władanie mieczem były jedną z podstawowych umiejętności.

Zanim jednak postanowisz spróbować swoich sił w tej dyscyplinie, będziesz musiał zainwestować w dobry miecz. Dostępne są modele wykonane z różnego rodzaju stali. Wybór odpowiedniego dla siebie miecza jest kwestią w dużej mierze indywidualną – zależy od Twojego poziomu zaawansowania i celu, w jakim będziesz go wykorzystywać. Dobrze dobrany mieć powinien być wygodny w trzymaniu, komfortowy w posługiwaniu się nim oraz przede wszystkim trwały i wytrzymały. Na to ostanie szczególny wpływ ma rodzaj materiału, z jakiego wykonany jest miecz.

Abyś sam mógł zdecydować, która stal miecza będzie najlepsza dla Ciebie, poniżej przedstawiamy charakterystykę każdej z nich.

Najlepszy miecz – czynniki wpływające na jakość stali

Przy wyborze najlepszego dla siebie miecza warto zwrócić uwagę nie tylko na rodzaj stali, z jakiej jest wykonany, ale także na jej jakość, która może zależeć od wielu czynników. Sama technika kucia oraz właściwe ogrzewanie stali mogą mieć ogromne znaczenie, ponieważ nawet najlepszy materiał nieodpowiednio hartowany okaże się ostatecznie słabej jakości. By mieć wpływ na cały proces powstawania miecza i pewność, że obróbka stali będzie właściwa, konieczne jest znalezienie dobrego, wykwalifikowanego kowala, mającego doświadczenie w produkcji mieczy i zlecenie mu wykonania idealnego modelu. Jeśli nie ma takiej możliwości, najlepszym rozwiązaniem będzie zdecydowanie się na miecz renomowanej marki, wykonującej swoje produkty zgodnie z japońską tradycją tego rzemiosła.

Miecze ze stali nierdzewnej

Być może zaskoczy Cię fakt, że stal nierdzewna była kiedyś najbardziej powszechnym materiałem, wykorzystywanym do produkcji mieczy. W pewnym momencie niemal każda broń tego rodzaju były wykonana właśnie z tego tworzywa. Jej popularność zaczęła jednak spadać, kiedy przekonano się, że kruchość takich mieczy wynika z zastosowania wyjątkowo słabej jakości stali. Miecze ze stali nierdzewnej nie nadają się do praktycznego użytkowania. Można je używać jako dekorację do powieszenia na ścianie, chociaż nawet nieużywane, a przechowywane w nieodpowiednich warunkach, mogą pękać.

 Dlaczego stal nierdzewna to nieodpowiedni materiał na miecz?

Stal nierdzewna swoją nierdzewność zawdzięcza odpowiednio dużej (min. 11%) zawartości dodatków stopowych, takich jak na przykład chrom. Jego dodatek zapewnia stali odporność na korozję i wysokie temperatury, ale obniża jej twardość i wytrzymałość. Wykorzystywanie stali nierdzewnej do produkcji długich (mierzących ponad 30 cm) mieczy sprawia, że osłabiają się granice ziarna, co w praktyce oznacza, że taki miecz będzie miał wiele słabych punktów. Miecze ze stali nierdzewnej polecane są więc do eksponowania ich na ścianie – świetnie się do tego nadają, dzięki wysokiemu połysku, który nadaje im dodatek chromu. Ostatecznie można ich używać do bezdotykowego ćwiczenia szermierki.

Miecze ze stali węglowej

Stal węglowa będzie świetnym wyborem dla początkujących, pod warunkiem, że zostanie odpowiednio zahartowana. Większość producentów używa do produkcji swoich mieczy właśnie różnego rodzaju stali węglowej. Wybierając miecz, warto jednak zwrócić uwagę na zawartość procentową węgla w stali, z której jest wykonany. Pozwala ona ustalić, czy jest to stal niskowęglowa (poniżej 0,3% zawartości węgla), średniowęglowa (0,3-0,6% zawartości węgla) czy wysokowęglowa (powyżej 0,6% zawartości węgla). Im wyższa zawartość węgla, tym wyższej jakości stal – bardziej wytrzymała i trwała. Istnieją różne rodzaje stali węglowej:

Stal 1045

Stal 1045 to nie bez powodu najpopularniejsza stal węglowa, wykorzystywana do produkcji mieczy. Wykonane z niej miecze są stosunkowo tanie, a przy tym relatywnie twarde i wytrzymałe. Poza tym, metal ten jest dość elastyczny i ciągliwy podczas obróbki, a po ostygnięciu bardzo dobrze twardnieje, co znacznie usprawnia proces powstawania miecza. Stal 1045 pozwala na stworzenie bardzo dobrej jakości ostrzy, jednak jest to stal niskowęglowa, więc wytrzymałość wykonanego z niej miecza będzie mniejsza od tego, wykonanego ze stali o wyższej zawartości węgla.

Stal 1060

Miecze wykonane ze stali 1060 także są bardzo popularne ze względu na swoją niezwykłą trwałość. Odznaczają się znacznie wyższą jakością niż miecze ze stali 1045. Najbardziej znane miecze japońskie, takie jak Ronin Katana czy te marki Darksword Armory powstają ze stali 1060. Należy wziąć pod uwagę to, że ten rodzaj stali węglowej jest znacznie trudniejszy w obróbce, zatem wykonanie z niej miecza będzie wymagało od kowala znacznie większych nakładów energii i czasu. Z tego powodu cena mieczy ze stali 1060 jest wysoka, jednak taka inwestycja w dłuższej perspektywie na pewno się opłaca.

Stal 1095

Miecze o najtwardszej stali, to te wykonane ze stali węglowej 1095. Trzeba sobie jednak uświadomić, że założenie „im twardsza styl, tym lepszy miecz” nie jest słuszne, ponieważ ostrze wykonane z tak twardego materiału jak stal 1095 może okazać się problematyczne w użytkowaniu, zwłaszcza jeśli stal podczas obróbki nie zostanie odpowiednio podgrzana. Miecze wykonane ze stali 1095 na pewno będą odznaczać się wysoką wytrzymałością i wyjątkowo ostrymi krawędziami ostrzy, natomiast mogą być trochę kruche, dlatego wybranie miecza wykonanego z innego materiału będzie lepszym rozwiązaniem.

Miecze ze stali sprężynowej

Miecze ze stali sprężynowej to przykład mieczy wykonywanych z innego rodzaju stali węglowej. Stal sprężynowa jest podobna do stali węglowej 1060, jednak oprócz wysokiej zawartości węgla (0,6%), zawiera również sporą domieszkę krzemu, która normalnie traktowana jest jako niepożądane zanieczyszczenie, jednak w tym przypadku spełnia ważną funkcję – obniża plastyczność stali i nadaje jej sprężystość. Dzięki tej właściwości miecze wykonane ze stali sprężynowej można praktycznie zginać i skręcać, nie powodując przy tym żadnych uszkodzeń, ponieważ zawartość krzemu w stali sprawia, że miecze powracają do swojego pierwotnego kształtu. Poza tym, odpowiednio rozgrzane i ostudzone, są bardzo wytrzymałe. Najpopularniejsze typy stali sprężynowej to 9260 i 5160.

Stal 9260

Stal sprężynowa 9260 charakteryzuje się zawartością krzemu na poziomie 2%, dzięki czemu jest bardzo odporna na odkształcanie. Miecz wykonany z tej stali można wygiąć nawet o 90 stopni i mieć pewność, że bez problemu wróci do swojej właściwej formy. Stal sprężynowa 9260 jest wykorzystywana do produkcji ostrzy przez wiele firm. – najbardziej znana z nich to Cheness Cutlery.

Stal 5160

Z kolei stal sprężynowa 5160, oprócz krzemu, zawiera także bardzo małą ilość chromu (ok. 1%). Dzięki temu nie może zostać zakwalifikowana jako stal nierdzewna, ale dodatek tego pierwiastka z połączeniu z krzemem daje bardzo wiele korzyści. Miecze wykonane z tego rodzaju stali są bardzo twarde i wyjątkowo trwałe, pod warunkiem, że stal podczas ich produkcji była perfekcyjnie obrabiana. Istnieje wiele różnych producentów, którzy specjalizują się w tworzeniu mieczy ze stali sprężynowej 5160. Najpopularniejsze firmy to Angus Trim oraz Generation 2. Stali tej używa również marka Nepalese Khurki, której ostrza uznawane są za jedne z najostrzejszych na świecie.

Miecze ze stali narzędziowej

Stal narzędziowa jest powszechnie używana do produkcji narzędzi oraz elementów przyrządów pomiarowych i uchwytów. Jej właściwości to wysoka twardość, odporność na ścieranie i niewielka odkształcalność. Z tego powodu, w ciągu ostatnich kilku lat stal narzędziowa stała się bardzo popularnym materiałem wykorzystywanym również do produkcji mieczy. Ostrza z niej wykonane mają bardzo ostre krawędzie oraz są bardzo wytrzymałe. Najbardziej popularne rodzaje stali narzędziowej to L6 Bainite oraz T-10.

L6 Bainite

L6 Bainite to stal o bardzo małej zawartości stopu, używana do produkcji pił taśmowych. Do jej rozpowszechnienia jako świetnego materiału do produkcji mieczy, przyczynił się Howard Clark z firmy Bugei Trading pod koniec lat 90. ubiegłego wieku. Odpowiednie podgrzanie stali L6 Bainite może sprawić, że wykonany z niej miecz będzie posiadał jedno z możliwie najtwardszych ostrzy. Cena takiego miecza będzie dosyć wysoka, jednak zrekompensuje ją perfekcyjne wykonanie i przyjemność użytkowania.

T-10

T-10 to stal stopowa wolframu o bardzo dużej zawartości węgla i znacznie mniejszej zawartości krzemu, dzięki czemu jest klasyfikowana jako stal szybkotnąca. Jej zalety to duża twardość i wytrzymałość, ale także wysoka odporność na zarysowania czy otarcia. Stal T-10 jest zdecydowanie wyższej jakości niż jej alternatywy w tej kategorii – L6 Bainite czy S7 Shock Steel, dlatego też miecze wykonane z T-10 są najczęściej bardzo drogie. Warte swojej ceny mogą być jednak niektóre niestandardowe modele, takie jak katana Ryujin oraz katana SBG.

S7 Shock Steel

S7 Shock Steel to stal narzędziowa o niezwykłej odporności na wstrząsy i uderzenia. Jej właściwości są porównywalne do właściwości stali L6 Bainite – wysoka twardość i wytrzymałość. Miecz wykonany ze stali S7 Schock Steel to rzadkość, jeśli jednak uda się taki znaleźć, jego cena będzie bardzo wysoka.

Stal damasceńska – technika kucia

Według wielu ludzi, stal damasceńska nie ma sobie równych. Warto jednak wyjaśnić, że nazwa ta nie oznacza rodzaju stali, ale specjalną technikę jej kucia, która polega na skuwaniu ze sobą kilku warstw stali. W związku z tym należy mieć świadomość, że stal damasceńska nie jest niczym innym jak połączonymi warstwami jednej z wyżej wymienionych stali. Jej wykorzystywanie było bardzo popularne w przeszłości – wierzono wówczas, że połączone ze sobą warstwy stali są mocniejsze i bardziej wytrzymałe, co w świetle przeprowadzonych współcześnie badań okazało się nieprawdą. Obecnie, nie ma również sensu decydowanie się na stal damasceńską, kiedy do wyboru jest szeroki wachlarz stali o wszelkich możliwych parametrach i właściwościach.

Piękno wielowarstwowej stali

Jeśli zaś szukasz ozdobnego miecza, który swoim wyglądem będzie robił wrażanie na każdym, kto na niego spojrzy, najlepszym wyborem będzie ten wykonany w specjalnej technice „Folded Steel”, która polega na łączeniu ze sobą wielu (zwykle od 150 do 750) warstw stali przez kowala w procesie kucia. Powstała w ten sposób stal posiada charakterystyczny warstwowy wzór, który prezentuje się bardzo ciekawie i efektownie.

Miecze z aluminium

Większość nowoczesnych mieczy, pochodzących z Japonii jest wykonana ze stopów aluminium. Materiał ten to jednak całkowite zaprzeczenie tego, czym prawdziwy, japoński miecz jest. Aluminiowe miecze są jednymi z najtańszych. Mogą naprawdę pięknie wyglądać, ale co z tego, jeśli mają bardzo nietrwałą konstrukcję, przez co są lekkie i niewygodne w użytkowaniu. Są również podatne na złamanie czy uszkodzenia i bardzo trudno je naostrzyć. Miecze ze stopów aluminium uznawane są za podróbki, wykonywane przez fałszerzy nieposiadających szacunku do japońskiej tradycji.

Podsumowanie

Istnieje wiele rodzajów stali, z których mogą być wykonane miecze. Wszystkie posiadają wiele zalet, jednak różnią się między sobą poszczególnymi właściwościami. Do wybrania najbardziej optymalnego miecza dla siebie, konieczne jest sprecyzowanie swoich oczekiwań względem niego. Odpowiedzenie sobie na pytania: jakie będzie przeznaczenie miecza oraz ile pieniędzy jest się w stanie przeznaczyć na jego zakup? To pozwoli znaleźć najlepszy miecz dopasowany do indywidualnych potrzeb i mieszczący się w zaplanowanym budżecie.

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *