Rodzaje mieczy japońskich

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów japońskiej tradycji są samurajskie miecze. Dość rzadko jednak dokonuje się wnikliwej analizy tego rodzaju osprzętu, zarówno pod względem rzemieślniczym jak i występujących jej odmian. Na artystyczne piękno japońskich mieczy składają się trzy czynniki: struktura miecza, ostrza oraz rękojeści i wzory widniejące na niej a także innych elementach miecza. Japońskie miecze od początku były uważane głównie za narzędzie służące do walki. Inną opinię mieli ich wyrobnicy, którzy w mieczach widzieli znacznie więcej. Ich głównym celem było nie tylko stworzenie skutecznej broni, ale również artystycznego dzieła. Istnieje wiele odmian japońskich mieczy, które dzięki pojawianiu się w kulturze masowej są rozpoznawalnym elementem tradycji Kraju Kwitnącej Wiśni.

Katana

Katana, nazywana również ,,mieczem samurajskim” cechuje się charakterystycznym wyglądem. Stanowi smukły, zakrzywiony i jednostronny miecz z kwadratową lub okrągłą osłoną oraz długim uchwytem, pozwalająca na trzymanie broni obiema rękami. Jest kojarzony z wysoką jakością cięcia oraz z dużym stopniem ostrości. Katana jest historycznie związana z momentem feudalizmu i ze sztuką samurajską. Ten rodzaj miecza powstał w okresie Muromachi jako odpowiedź na potrzebę władania szybszą i bardziej precyzyjną bronią. Miecz zwyczajowo nosiło się więc w górze po to, aby umożliwić jego szybkie wyjęcie i przecięcie przeciwnika jednym ruchem. W zależności od daty powstania, miecze występują w różnych długościach – między 60 a 73 cm. 

Tachi 

Jest to miecz nieco dłuższy niż katana, zaś jego ostrze jest zaokrąglone w charakterystyczny sposób. Powstał z myślą o użytkowaniu w trakcie jazdy konnej, a jego budowa pozwalała na szybkie wyciągnięcie miecza podczas natarcia wroga. Tachi został wprowadzony przed kataną i stanowił miecz bojowy feudalnej klasy japońskich wojowników. Miecze typu Tachi i Katana różnią się pod względem wyposażenia ostrza oraz sposobu ich noszenia. 

Nodachi

Jest to ogromny miecz dwuręczny, którego najczęściej używało się na otwartych polach bitewnych. Pomimo podobnego wyglądu do tachi warto zauważyć, iż nodachi jest dłuższe. Miecz był noszony przez żołnierzy piechoty i wykorzystywało się go w charakterze broni bitewnej przeciwko otwartemu natarciu wojska i kawalerii. Ze względu na jego spore gabaryty i długość ostrza, miecza nie używano do walk w pomieszczeniach oraz do starć w bliskiej odległości. Stanowiła niezwykle skuteczna broń do walki konnej. Żołnierze używali jej po to, by zrzucić przeciwnika z konia.

Wakizashi

Nazwa miecza pochodzi od japońskich znaków, oznaczających oznaczającego ,,wystawać z boku”. Jest to jeden z najbardziej tradycyjnych mieczy japońskich o długości ostrza od 30 do 60 cm. Średnia długość miecza wakizashi to 50 cm. Stanowi mniejszy odpowiednik tradycyjnej katany i był noszony przez japońskich szermierzy wraz z jej większym odpowiednikiem. Zjawisko noszenia przy sobie obu mieczy nazywano daisho, określające ,,duży i mały”. Katana stanowiła miecz główny, zaś wakizashi – wspomagający. Użytkowanie pary pozwalało żołnierzowi na uzyskaniu przewagi nad przeciwnikiem, dzięki posługiwaniu się dwiema broniami jednocześnie. Warto wiedzieć, iż wakizashi był nazywany również ,,ostrzem honoru” ze względu na jego znaczącą rolę w zadaniu ostatniego ciosu przeciwnikowi, a także w rytualnym samobójstwie. W feudalnej Japonii panował zwyczaj odstawiania wakizashi na stojak podczas, gdy szermierz przekraczał próg budynku wraz ze swoim sługą. Wakizashi towarzyszył również samurajom jako broń boczna. Był noszony przez nich bez względu na porę dnia i nocy.

Tanto

Tanto jest rodzajem sztyletu z ostrzem jedno lub obusiecznym, mieszczącym swoją długość w granicach 15 do 30 cm. Stanowi broń o prostym ostrzu i konstrukcji. Używano go głównie do przeszywania ciała ofiary. 

Shin Gunto

Ten rodzaj miecza został stworzony z myślą o oficerach Cesarskiej Armii Japońskiej. Był przez nich używany od 1934 roku do końca II Wojny Światowej. 

Uchigatana

Uchigatana była mieczem charakterystycznym dla klasy samurajskiej. Powstał w XVI wieku i wówczas długość jego ostrza oscylowała pomiędzy 60 a 70 cm. Miecz jest stosunkowo lekki, co umożliwia posługiwanie się nim za pomocą jednej ręki. Wpływ na to ma krótki chwyt miecza oraz jego grubość. Miecz składa się ze stromej saki-zori oraz grubej sugaty. Dzięki temu, że używanie miecza było płynne i pozwalało na dużą szybkość ruchów, doskonale sprawdzał się w walce z wrogiem. Z początku przyrównywano go do miecza tachi, pomimo znaczących różnic w przeznaczeniu oraz dotyku. Największą różnicą między nimi jest fakt, iż uchigatana była noszona do góry nogami przy pasku samuraja. To właśnie ten fakt przemówił o popularności miecza – był niezwykle wygodny w noszeniu, bo nie wymagał używania do tego ramienia. Stanowił również świetną odpowiedź na zwiększoną w tamtym okresie liczbę wojen toczonych przez oddziały piechoty wojskowej. Uchigatana pozwalała nie tylko na komfortowe noszenie, ale sprawdzała się doskonale w walce na otwartym terenie. Ze względu na swoje rozmiary, uchigatana znajdowała również zastosowanie w potyczkach odbywających się w zamkniętych pomieszczeniach. Miecz tradycyjnie wyciągano z dołu, służył więc do wykonywania cięć od góry. Był więc używany również przez żołnierzy konnych. Warto zauważyć, iż ostrze tego miecza cechuje krzywizna występująca pod koniec stalowej powierzchni. 

Tsurugi

Miecz tsurugi jest rodzajem dość wyjątkowym, posiadającym długoletnią tradycję. Jego konstrukcja przypomina nieco budowę chińskiego miecza Jian. Obecna nazwa broni to Kusonagi no Tsurugi (określany po polsku jako Miecz-Trawosiecz), a sam miecz uznaje się za jeden z trzech japońskich Regnali Cesarskich.

Chokuto

Chokuto to używany jedną ręką, prosty miecz, pochodzący z X wieku. Noszono go na pasku i służył głównie w obronie podczas pieszej wędrówki. Jest to jeden z najstarszych mieczy w historii japońskiego płatnerstwa. Podstawowy styl posługiwania się chokuto powstał w starożytnych Chinach, zaś w Japonii pojawił się za sprawą przybyszów koreańskich w III wieku. Charakterystyczną cechą tego miecza jest krótkie, gładkie ostrze.

Kodachi

Kodachi jest krótszym odpowiednikiem tachi, tradycyjnie używanym przez klasę samurajów feudalnej Japonii. Miecz jest porównywany do tachi ze względu na podobną budowę, jest jednak krótszy – ma długość mniejszą nić 60 cm. Kodachi bywa mylony z wakizashi, ze względu na podobną długość i technikę obsługi miecza. Znacząca różnica między tymi mieczami jest taka, że długość wakizashi odpowiada gabarytom katany, do której jest tworzony. Kodachi zaś występuje zawsze w określonej długości, niezależnej od innego ostrza. Jest jednocześnie zbyt długi, by określić go sztyletem i zbyt krótki, by mógł być nazywany mieczem. Utarło się więc uznawać za podstawowy miecz krótki. Pierwszy sposób użytkowania kodachi nie jest znany. Szanuje się, iż był wykorzystywany jako miecz towarzyszący lub przeznaczony dla młodego użytkownika. Był produkowany jedynie przez określone szkoły szermierzy w konkretnym okresie. Kodachi był łatwo dostępny i cieszył się sporą popularnością wśród podróżników i kupców, ponieważ stanowił dobry sposób na obronę przed bandytami i złodziejami, grasującymi pomiędzy wioskami. 

Ninja

Ninja lub ninjaken to charakterystyczny zestaw, używany przez klasę feudalną Japonii zwaną Shinobi. Dość często pojawia się w popkulturze, jako broń towarzysząca odzianym w czerń wojownikom ninja. Stanowi przepięknie wyrzeźbiony miecz o wyraźnych rysach. Cechuje się prostą, elegancką budową oraz kwadratową osłoną.

Nagamaki

Miecz tradycyjny o wyjątkowo długim uchwycie, użytkowany przez klasę samurajów. Ostrze nagamaki wykonane jest z więcej niż dwóch stopów metalu, zaś długość ostrza odpowiada długości jego uchwytu. Nazwa miecza pochodzi od tradycji owijania uchwytów, który w tym mieczu jest zawijany w jedwabne lub skórzane sznurki w sposób krzyżowy. Odnajdywano również miecze nagamaki bez owijki, które miały metalowe kołnierze wokół rękojeści. Szacuje się, iż powstał w XIV wieku i stanowił alternatywę dla nodachi. Długość ostrza nagamaki jest różna, lecz najpopularniejsza wynosi 60 cm. Technika trzymania miecza nagamaki jest dość specyficzna, ponieważ robi się to w stałej pozycji obiema rękami – w taki sam sposób w jaki katanę. Podczas używania miecza należy stale używać obu rąk. W trakcie manipulowania, nagamaki może wykonać niewiele ruchów przesuwanych, dlatego głównie używało się go do krojenia i zamachnięcia się. W historycznym ujęciu posługiwali się nim żołnierze piechoty przeciwko kawalerii. 

Bokken

Bokken to drewniany japoński miecz przeznaczony do treningu. Jego budowa zazwyczaj wzoruje się na konstrukcji katany, choć można spotkać także drewniane bokkeny wykonane pod kształt wakazashi lub tanto. Dzięki odpowiedniemu przeszkoleniu bokken może stanowić również niebezpieczną broń użytkową. Jest zaprojektowany w taki sposób, aby długością odpowiadał docelowemu mieczowi. Jest jednak nieco cięższy niż oryginalne bronie, co pozwala na przyzwyczajenie mięśni adepta sztuki samurajskiej. Współcześni płatnerzy wykonują bokken z gęstszego drewna niż w okresie starożytnym. 

Zanbato

Interesujący miecz o ostrzu typu claymore. Zanbato nigdy nie używano w tradycyjnej walce. Stanowi swoistą próbkę umiejętności osoby, która zajmuje się wykuwaniem mieczy. Prawdopodobnie pochodzi od chińskiego miecza zhanmadao. Powszechnie wiadomo, iż jest w stanie przeciąć jeźdźca i konia jednocześnie i własnie z tego powodu wzięła się nazwa miecza. 

Shinai

Nie jest to do końca miecz, lecz elastyczny wałek, stworzony z witek bambusa oplecionych bawełną. Choć jest niepozorny, w przypadku niewłaściwego użytkowania może spowodować poważne i bardzo bolesne obrażenia. Giętki trzon shinai potrafi zadawać ciosy równie poważne co stalowe ostrza. Zaleca się noszenie wyściełanej zbroi podczas wykonywania treningu tym rodzajem broni.

Daito

Stanowi dość długi miecz, mierzący od 70 do nawet 90 cm. Jego nazwa pochodzi od niezwykłego jak na miecze japońskie gabarytu. 

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.